Historia bywa surowym nauczycielem, a niektóre lekcje bolą nawet po setkach lat. Już jutro (w środę 04.03.2026) o godzinie 19:00 zapraszamy na wyjątkową premierę na naszym kanale YouTube, zarejestrowaną podczas prestiżowego Welconomy Forum w Toruniu 2026. Aleksandra Ciejek poprowadzi rozmowę z Jackiem Komudą, której punktem wyjścia jest jego najnowsza książka „Upadek. Jak straciliśmy pierwszą Rzeczpospolitą”. To spotkanie to coś więcej niż analiza przeszłości – to prowokująca do myślenia debata o mechanizmach, które doprowadziły do końca polskiej państwowości i które, o dziwo, wciąż mogą wydawać się aktualne.
Jacek Komuda w rozmowie z Aleksandrą Ciejek stawia niezwykle odważną tezę, przekonując, że Polska upadła przede wszystkim dlatego, iż była reformowana w sposób sprzeczny z ówczesnymi warunkami społeczno-ekonomicznymi. Zamiast ewolucji opartej na twardych realiach tamtej epoki, próbowano narzucać rozwiązania, które nie miały najmniejszych szans na zaistnienie w ówczesnej tkance społecznej. Autor diagnozuje ten stan jako swoisty paraliż struktur państwowych, wynikający z braku kluczowych mechanizmów obronnych. Jako jedną z największych bolączek wymienia brak instytucji antykorupcyjnych oraz urzędów zdolnych do rozpoznawania i skutecznego blokowania wpływów obcej agentury, co czyniło kraj bezbronnym wobec sąsiednich mocarstw.
W trakcie debaty autor przywołuje postać Jana Kazimierza, który zamiast naprawiać skarb czy usprawniać obrady sejmowe, uparcie dążył do wprowadzenia elekcji vivente rege. Takie podejście, będące w istocie formą walki z własnym społeczeństwem, doprowadziło do tragicznego rozbicia kraju na zwalczające się obozy. Komuda przypomina również o „chamskich” i cynicznych próbach dzielenia Polaków przez rosyjskiego ambasadora Repnina. Mistrzowsko skłócał on grupy wyznaniowe, by Rosja mogła występować w roli gwaranta „złotej wolności”, co w rzeczywistości było gwoździem do trumny polskiej niezależności.
Skala historycznych patologii opisanych przez Komudę wciąż potrafi zszokować. Autor szczegółowo analizuje mechanizm, w którym partykularne interesy jednostek systematycznie niszczyły wspólnotę, czego ponurym symbolem stało się słynne weto Sicińskiego z 1652 roku. Co ciekawe, to tragiczne w skutkach zerwanie sejmu nie wynikało z wielkich idei politycznych, lecz z lokalnych pretensji podatkowych. Ten mały kamień uruchomił jednak „efekt kuli śnieżnej”, który doprowadził do klęski pod Batochem i potopu szwedzkiego. Pisarz obala przy tym mit o odwiecznym istnieniu stronnictwa rosyjskiego w Polsce, udowadniając, że stworzył je dopiero Piotr I w czasie wojny północnej, sprawnie kupując lojalność oddanych mu ludzi.
Rozmowa nie ucieka od tematów kontrowersyjnych, takich jak analiza finansów ówczesnej magnaterii. Żyjąc ponad stan i popadając w gigantyczne długi, elity stawały się niezwykle podatne na zagraniczną korupcję. Jacek Komuda surowo ocenia również postać Stanisława Augusta Poniatowskiego, uznając jego abdykację za akt zdrady narodowej, podyktowany strachem o własny komfort i luksusowe życie. Pełny zapis wideo tej dyskusji zostanie udostępniony w środę o 19:00 na naszym kanale YouTube. To pozycja obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć, jakie cienie historii wciąż mogą rzucać się na współczesną Polskę.
Link do filmu na kanale YouTube: https://youtu.be/8aXF4KDoC2E?si=iDYsgmDd4wE69RM3
Najnowsze komentarze